Home     |      About Us       |       Services      |     Programs and Projects      |    Station's Profile    |  Business Opportunities    |    Contact Us    |    Sitemap









 YOU ARE HERE > > Publications


MAG-ALAGA NG KAMBING


          Ang kambing ay isang hayop na matalino at mapagkukunang pa ng mabubuting uri ng gatas at  karne. Kahit mga ginang ng tahanan at mga bata ay makapag-aalaga ng kambing dahil sa maliit lamang at maamo ang hayop na ito.

         Ang matagumpay na pag-aalaga ng kambing ay naaayon sa hilig ng tao sa pag-aalaga ng hayop,  pagpili ng mahusay na lahi at mabuting pangangalaga.
Sa kasalukuyan ay maliit pa ang populasyon ng kambing sa ating bansa at hindi sapat sa ating pangangailangan. Ang 90 % na ito ay alaga ng maliit na magsasaka.

 MGA KABUTIHAN SA PAG-AALAGA NG KAMBING

 1.Maliit lamang ang magiging puhunan dahil hindi ito nangangailangan ng malaki at mamahaling gamit sa  kulungan.

 2.Matibay ang katawan at mabubuhay sila sa mga halaman o pagkain na hindi gusto ng ibang hayop.

 3.Kung mapangangalagaang mabuti ang mga kambing, mabilis silang dumami. Ang isang siyam na  buwang gulang na inahing kambing ay maaari nang magsimulang manganak at pagsapit nito sa gulang  na 14 na buwan ay mayroon na itong dalawang guya. Sa loob ng tatlong taon ay makapag-aaanak ito  ng anim hanggang walo.

 4.Mapagkukuna ng mabuting uri at madaling matunaw na gatas ang inahing kambing.

 5.Ang mga barakong kambing na hindi gagawing palahian ay maaaring katayin upang makain o  maipagbili ang karne nito.

 6.Maipagbibili ang mga balat nito para sa karagdagang kita at ang dumi nito ay mahusay na pataba.

 IBA'T IBANG LAHI NG KAMBING

1. Native o Katutubong Lahi - maliit ito at tumitimbang lamang ng 20 - 30 kilo at nakapagbibigay ng 66 na kilong gatas sa loob ng 187 araw simula sa pagkakaroon nito ng gatas.

2. Anglo-Nubian - malaki ang bulto ng dayuhang lahi na ito at tumitimbang ng 120 kilo. Bilog at tuwid ang tuhod, kulay kayumanggi o kaya'y itim o batik-batik. Sa mga lahing galing sa ibang bansa, ito ang hiyang na hiyang dito sa Pilipinas. Nakapagbibigay ito ng 2 - 3 litrong gatas araw-araw.

3. Saanane- ito'y dayuhang lahi na hiyang rin dito sa Pilipinas. Ang karaniwang kulay nito ay puti o krema at walang balbas. Ang husto sa guloang na inahin ay timitimbang ng 50-60 kilo at ang barako  ay 65- 100 kilo. Ang ionahin nito ay nakapagbibigay ng gatas sa pinakamahabang panahon at makakakuha sa bawat inahin ng 3 litrong gatas araw-araw. Ang babae ng lahing ito ay tinaguriang "Reyna ng Gatasang Kambing"

4. Toggenburg' - Matipuno ang pangangatawan, mahaba ang buhay at mahusay manginain ang  lahing ito. May guhit itong puti sa mukha ng tainga at may puting marka sa binti at hita. Nakapagbibigay ito ng apat na litrong gatas isang araw.

5. Indian Lumna Pari' - Matipuno ang pangangatawan nito at hiyang sa maiinit na klima ng Pilipinas. Mayroong kulay puti nito at mayoong itim. Dalawang litrong gatas ang produksiyon nito sa isang  araw.

PAGPAPALAHI NG KAMBING

       Makapagsisimula kayong mag-alaga muna ng isang pares na kambing na katutubong lahi o mestisong lahi. Ayaw ng kambing na mas-isa, kaya kailanga'y isang palaanak, malaki, malusog, aktibo at agresibo.

      Maging maingat rin sa sa pagpili ng inahin. Piliin yaong maamo, mabait sa anak at malusog, may malalaki at pantay na mga ssuso at katamtamang laki ng utong. Piliin ang inahing kambing na may malaking pangangatwan, maluwang ang pagkapormang pabaluktot ng mga buto sa tadyang para sa magandang pagbubuntis. Kailangan rin tingnan kung tuwid at malakas ang mga paa upang makatakbo ng matatag sa pastulan.  

PAGGAWA NG KULUNGAN AT PANGANGALAGA SA MGA KAMBING

       Sa pagpaplano ng kulungan ng gatasang kambing, isaalang-alang ang kalusugan at mabuting kalagayan ng mga ito. Bawat kambing ay dapat magkaroon ng sariling bahagi sa kulungan. Maaaring pagsamahin sa isang kulungan ang magkapatid na babaing kambing o ang dalawang magkasinlaking kambing na magkasabay lumaki.

      Huwag isama sa kulungan ang mga bagong biling kambing sa pagkat mag-aaway ang mga ito at mahihirapan ang tagapag-alaga.

      Sakaling hindi makayang bigyan ng sariling lugar ang bawa't kambing ay kailangang pagsama-samahin ang mga gatasang kambing sa isang kulungan, tiyaking mayroong sapat na puwang na kailangan ng bawat isa.

     Upang maging maginhawa ang paglilinis ng kulungan, kailangang may siwang ang sahig at sementado ang silong. Lagyan ng dingding ang paligid ng kulungan nang may 40 cm taas upang hindi mahamugan ang mga kambing. Upang pasukin ng hangin ang kulungan, gumawa ng mga butas sa paligid nito nang may walong sentimetrong taas mula sa sahig.

PAGPAPAKAIN

     Upang mabawasan ang gastos sa pagkain at pamamahal, maaaring isuga nang madalas sa pastulan ang mga alagang kambing. Ang mga palahiang kambing gayundin ang mga pinalalaki at pinatatabang guya ay maaaring mabuhay sa pastulan. Magiging mabilis pa ang kanilang paglaki lalo na kung mayroon iba't ibang uri ng pananim na makakain sa pastulan.

     Kung tag-ulan, ikulong ang mga kambing upang hindi mahamugan. Tiyaking malinis ang sahig ng kulungan. Kung mahalumigmig ang panahon at malamig na may kasamang malakas na hangin, bigyan ang mga kambing ng darak upang mapanatili silang malusog. Ipanguha rin sila ng sariwang damo at dayami at dalhin sa kulungan. Kailangan pa rin ng mga kambing ang maraming malinis na inumin at asin sa magkabukod na lalagyan.     

     Para sa mga gatasang kambing, pinakamahalaga ang mabigyan sila ng wastong uri at dami ng pagkain. Upang mapasagana ang gatas, tiyaking ang kanilang pagkain ay nagtataglay ng 10 % protina at 1 % mineral.

     Ang mahusay na pagkain ay dapat may kasamang konsentreyt. Sa bawat kilo ng gatas na maibibigay ng inahin, kakailanganin nito ang isang kilong konsentreyt. Dagdagan pa ito ng pagkaing mayaman sa mineral. Isuga ang gatasang kambing sa pastulan upang makakain ng iba't ibang uri ng damo at maragdagan ang produksiyon ng gatas. Bigyan rin sila ng damo kung gabi at kapag masama ang panahon at hindi sila makalabas sa kulunga.

PANGANGALAGA SA BARAKONG KAMBING

     Bigyan ng tanging atensiyon ang pagpapakain sa mga barako dahil mahalaga sila sa pagpapalaki at dahil sa kanilang gawain ay nababawasan ang kanilang lakas.

     Bukod sa mga halamang pagkain, bigyan pa sila ng giniling na mais at mga pagkaing mayaman sa protina tulad ng ginayat na niyog, munggo at darak.

     Huwag bubusuging mabuti ang barako sa minsang kainan lamang. Kinakailanga'y unti-unting pagpapakain nguni't madalas. Tulad ng ibang palahian, ang barakong kambing ay nagiging pihhikan sa panahon ng kanilang pagseserbisyo.

PANGANGALAGA SA INAHING KAMBING

      Sa Pilipinas, gaya ng iba't ibang tropikong bansa ay walang takdang panahon ang paglilihi ng kambing. Pagsapit sa gulang na isang taon, ang babaing kambing ay maaari nang simulan ang pagpapalahi.Huwag silang palalahian nang wala pa sa gulang na isang taon sapagkat magiging bansot at mahina ang kanilang mga anak.

     Ang inahing kambing na malapit nang manganak ay kailangang mailagay sa tuyong lugar na may 1 x1/2 metrong luwang.Kinakailangang maging mabait at mapagmahal sa alagang kambing ang tagapag-alaga nila lalo na sa oras ng panganganak nito.

      Kalimita'y nakapanganganak nang mag-isa ang inahing kambing sa loob lamang ng isang oras pagkaputok ng inunan. Subali't kapag nakalipas na ang isa at kalahating oras at hindi pa napaanak ang inahin, lagyan ng sapin ang hulihang bahagi ng katawan nito upang mapaanak nang madali. Ang mga inahing kambing sa malawak na pastulan ay makapanganganak nang kahit walang taong nakabantay. Narito ang ilang payo na dapat kaagad isagawa pagkapanganak ng inahin gayun din sa pag-aalaga ng mga bagong panganak na guya.

       1. Kapag wala nang tumutulong dugo sa pusod ng guya, talian ito ng pisi sa 2 lugar na 10 cm ang           pagitan. Pagkatali, putulin ng pisi ang pusod sa gitna ng magkabilang tali at saka ito gamutin ng           tintura de yodo.

       2. Pagkaraan ng anim na oras pagkapanganak ng inahin at hindi pa lumalabas ang inunan,           kailangang tumawag ng beterinaryo.

       3. Hayaan munang kasama ng inahin ang mga bagong silang na guya sa loob ng limang araw.           Pagkatapos, maaari nang ihiwalay ang guya sa inahin kung ito'y gagawing gatasan.

       4. Kung sakaling mamatay ang inahin at nawalan ng kolostrum (unang gatas ng ina) ang mga            bagong silang na guya, bigyan sila ng tigisang kutsaritang mantika o ng gatas na may            kasamang puti ng sariwang itlog.

       5. Hangga't maaari, huwag magpapalit ng tagapag-alaga dahil ang mga kambing ay madaling            magulat at mabulabog.

       6. Tiiakin laging tuyo ang lahat ng bahagi ng kulungan ng kambing. Kahit na tuyo ang ibabaw ng            kulungan, subali't babad na babad sa tubig ang ilalim nito, magkakasakit rin ang mga kambing.

       7. Putulin ang mga sungay at lambi ng mga kambing sapagkat hindi naman ito mahalaga sa            kanila.

      Habang lumalaki ang mga guya, mayroong iba't ibang programa ng pagpapakain. Ang mahalaga'y makuha ng mga guya ang unang kolostrum, maaari na silang bigyan ng gatas ng baka. Initin ito ng 40° C at saka ilagay sa malinis na bote o lata. Kailangan itong maibigay sa mga guya nang 3 - beses sa isang araw hanggang umabot sila sa gulang na tatlong linggo. Kinakailangan din silang mabigyan ng silage, tubig asin upang matustusan ng kinakailngang mineral ang kanilang katawan. Pagsapit ng ikatlo - ikaapat na buwan, dagdagan ang gatas ng baka ng suplementong "calf starter ration" sa daming ½ kilo bawat araw.

     Pagkaraan ng apat na buwan o sa sandaling kumain na ang mga guya ng damo at dayami, ihinto na ang pagbibigay ng gatas ng baka. Bigyan rin sila hanggang gusto ng kumpay. Ang mga guya ay nangangailangan rin ng ehersiyo. Sa loob ng dalawang lingo pagkapanganak ay maaari na silang magtakbuhan sa paligid ng kulungan.

PAGSASANAY NG GATASANG INAHIN

     Ang inahin kung bago pa lamang gagawing gatasan ay dapat sanayin. Kung oras na siyang gatasan, akayin ito upang tumayo para gatasan. Pagsama-samahin sa isang lugar o bahay ang mga gatasang inahin.

     Ang gatasang inahin ay nawawalan ng gatas 6 - 8 linggo bago ito manganak. Karaniwang ang gatas ay nawawalang natural ngunit kung ang inahin ay patuloy na nagkakaroon ng gatas, pigilin iyon sa pamamagitan ng di regular na paggatas halimbawa isang beses sa dalawang araw hanggang sa mawala ang gatas. Laging subaybayan ang inahin ng sa gayon ay hindi ito mahirapan sa pananakit ng suso.

     Sa pag-aalaga, hindi lamang makapagparami kundi kailangan ding mapaunlad ang lahi. Halimbawa, maaari nang ipakita ang "native breed" sa purong lahing barako.

    Ang tatlo o apat na buwang kambing ay itinuturing na husto ang gulang para mapalaki ngunit hindi naman ang maagang pagpapalaki. Mas mainam kung maghihintay ng 10-12 buwan dahil ang mga ito ay matibay na. Sa barako, di rin mainam kung babayaran na magsilbi ito ng lampas sa 20 babae kung wala pang isang taon ang gulang. Sa tuwing ikalawang taon, dapat ay magpalit ng barako.

    Ang ikot ng panahon ng paglalandi, ang kambing ay tumatagal ng 18-20 araw at sa karaniwan ay 21 araw. Ang init ay tumatagal ng 2-4 na araw at dumarating kapag malapit nang tumigil ang panahon ng kainitan nito. Ang pinakamahusay na panahon ng pagpapalahi ay kinaugaliang kalahating araw pagkaraan mag-umpisa ang panahon ng paglalandi nito.

    Maglaan kayo ng kuwadernong talaan para sa inyong mga alagang kambing. Makabubuti ang ganito sa mga may kambingan sapagkat dito malalaman ang sumusunod:

       1. Alin sa mga inahin ang mabuting gatasan.

       2. Alin sa mga kambing ang mahusay na karne.

       3. Alin sa mga inahing kambing ang maraming mag-anak.

     Sa pamamagitan ng ganitong mahusay na pamamahala at pangangalaga, ang mga guyang ito ay lalaking malulusog at kapakipakinabang. Dadami ang malulusog na kambing na ito hanggang magkaroon kayo ng isang malaking kawan ng kambing.

Reproduced by:

DEPARTMENT OF AGRICULTURE
REGION IV-MiMaRoPa


 
Back